CÔNG TY GIAO NHẬN KHO VẬN NGOẠI THƯƠNG

Những khó khăn và thách thức đối với doanh nghiệp khi chuyển sang hoạt động theo mô hình Công ty mẹ – Công ty con

Người báo cáo: Thái Duy Long - ủy viên BCH Đảng bộ Bộ Công Thương;

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Giao nhận Kho vận Ngoại thương.

Kính thưa:..........

Thay mặt Lãnh đạo Công ty Giao nhận Kho vận Ngoại thương (Vietrans), chúng tôi xin gửi lời kính chúc sức khoẻ và thành công tới các Đại biểu và chúng tôi đặc biệt xin cám ơn BCH Đảng ủy Bộ Công Thương đã cho phép chúng tôi có cơ hội để chia sẻ với Đại hội khi giao cho Đảng bộ chúng tôi được tham luận với tiêu đề “ Những khó khăn và thách thức đối với doanh nghiệp khi chuyển sang hoạt động theo mô hình Công ty mẹ – Công ty con”. Đây là một tiêu đề rất khó nhưng thực sự Đảng bộ chúng tôi vô cùng tâm đắc vì đây là cơ hội để một lần nữa chúng tôi được chia sẻ và để các đại biểu hình dung được chặng đường chông gai mà chúng tôi đã đi qua cách đây 3 năm. Những khó khăn thách thức đó là khi Nhà nước có chủ trương cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước, với đặc thù của ngành Vietrans chúng tôi xin Bộ Thương mại và Ban đổi mới doanh nghiệp của Chính phủ cho chúng tôi chuyển sang hoạt động theo mô hình Công ty mẹ – Công ty con để phát huy những lợi thế vốn có là quá trình gần 40 năm hoạt động, có mạng lưới rộng khắp toàn quốc với đội ngũ hàng nghìn CBCNV, có thương hiệu quốc tế. Để hoạt động theo mô hình này, chúng tôi đã đề nghị Bộ cho cổ phần hóa các chi nhánh trực thuộc thành các công ty cổ phần, đó là các công ty con, sau đó tiến tới cổ phần hóa Công ty mẹ. Sau khi nghiên cứu kỹ chủ trương cổ phần hóa của Nhà nước, chúng tôi thấy đây là một cơ hội vàng, nó như một luồng sinh khí mới thổi vào Vietrans bởi vì Nhà nước đã cấp kinh phí hỗ trợ để giải quyết cho lực lượng lao động đã có thời gian công tác nam 30 năm độ tuổi trên 55, nữ 25 năm độ tuổi trên 50 được về nghỉ chế độ. Điều đó tạo điều kiện cho các Công ty con có lực lượng cán bộ ở lại làm việc trẻ khoẻ nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tăng thêm sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Tháng 4/2006, Bộ Thương mại có quyết định cho phép chúng tôi chuyển đổi các chi nhánh sang công ty con – công ty cổ phần. Từ Lãnh đạo Công ty đến Lãnh đạo các chi nhánh hồ hởi, phấn khởi lên kế hoạch cổ phần hóa, xác định giá trị doanh nghiệp, xác định lại nguồn nhân lực giữ lại làm việc và số cán bộ nghỉ theo chế độ. Chúng tôi đã mời chuyên viên các Sở Lao động thương binh và Xã hội đến phổ biến các Nghị định, Thông tư về cổ phần hóa của Chính phủ và phân tích những quyền lợi cổ phần hóa mang lại cho CBCNV. Tưởng chừng đơn giản nhưng ngay bước đầu chuyển đổi đã gặp phải những khó khăn và thách thức. Sau khi phổ biến chủ trương cổ phần hóa, Ban Giám đốc, Đảng ủy và Công đoàn các Chi nhánh và Lãnh đạo Công ty làm công tác tư tưởng cho CBCNV nhưng không ai muốn về nghỉ, vì toàn ngành Vietrans lúc đó có thu nhập bình quân gần 4 trđ/người/tháng mà công việc lại ổn định. Hơn thế nữa sau gần 40 năm hoạt động theo mô hình doanh nghiệp Nhà nước được bao cấp, làm việc theo chỉ tiêu nhiều chế độ cào bằng khi chuyển sang mô hình mới có không ít người kể cả lãnh đạo ở cấp phòng chưa bắt kịp ngay với thay đổi thực tế. Từ đó nảy sinh hiện tượng không muốn cải tiến, thay đổi theo xu hướng mới, không đồng lòng trong việc định hướng hoạt động và đã dẫn đến mất ổn định trong doanh nghiệp. Điều đó tạo nên một sức ỳ rất lớn. Trong khi đó rất nhiều các đơn vị của các Bộ, ngành khác xin được cổ phần hóa vì nơi đó thu nhập quá thấp, người lao động muốn về nghỉ chế độ để được nhận tiền do Nhà nước hỗ trợ. Trước khó khăn này Lãnh đạo Công ty không lùi bước, quyết tâm thực hiện các bước để cổ phần hóa mà Bộ đã phê duyệt, tiếp tục làm công tác tư tưởng. Một số CBCNV muốn về nhưng lại bị những người muốn ở lại lôi kéo gây áp lực cho chúng tôi. Trước tình hình đó, Lãnh đạo một số chi nhánh tỏ ra bức xúc vì sợ mục tiêu cổ phần hóa bị phá sản nên đã có tư tưởng nóng vội và cứng nhắc trong việc giải quyết, không thực hiện đúng trình tự cổ phần hóa tạo điều kiện cho những người tiêu cực không muốn về có lý do để tập hợp lực lượng trở thành lực lượng đối lập chống lại Lãnh đạo chi nhánh. Điển hình là chi nhánh Vietrans Hải phòng đã trở thành một điểm nóng của Bộ Thương mại và thành phố Hải phòng. Lợi dụng việc làm không đúng trình tự cổ phần hóa gần 200 CBCNV Vietrans Hải Phòng đã làm đơn khiếu kiện lên các cấp: Bộ, Ban ngành Trung ương, Chính phủ, đăng tải trên các Báo chí, thuê luật sư hàng ngày đến trụ sở Công ty gây áp lực và đi gặp Lãnh đạo Bộ Thương mại đòi giải quyết mọi yêu cầu họ đặt ra, kể cả yêu cầu bất hợp lý. Trước thực tế đó, Lãnh đạo Công ty đã cùng Vụ Tổ chức cán bộ, Thanh tra và Công đoàn Bộ xuống trực tiếp làm việc với Lãnh đạo chi nhánh và gặp gỡ CBCNV để thuyết phục. Qua nhiều lần thuyết phục, họ vẫn vin cớ chi nhánh làm sai nên tình hình bức xúc vẫn chưa được giải quyết. Lãnh đạo Công ty đã mạnh dạn nhận khuyết điểm là Lãnh đạo chi nhánh làm chưa đúng và xử lý kỷ luật Giám đốc chi nhánh bằng việc cho thôi chức Giám đốc, cử người khác thay thế. Đồng thời, chúng tôi đề ra nhiều giải pháp nhằm hướng tới quyền lợi của người lao động. Việc đầu tiên là phải làm lại gần trăm sổ hưu đã được cơ quan Bảo hiểm xã hội cấp. Đây là một thách thức quá lớn vì theo cơ quan Bảo hiểm xã hội đã cấp sổ hưu thì không thể làm lại được. Sau nhiều ngày trăn trở, nhưng với quyết tâm cao, tôi đã trực tiếp làm việc với Bảo hiểm xã hội Việt Nam đề nghị Bảo hiểm xã hội Việt Nam xin cơ chế đặc thù cho Vietrans được làm lại sổ hưu. Nếu không làm được việc này, mục tiêu cổ phần hóa chắc chắn bị phá sản và việc chuyển đổi mô hình sang Công ty mẹ – Công ty con cũng bị tiêu tan. Nhưng rất may mắn, sự trình bày có tình có lý của tôi đã thuyết phục được Bảo hiểm xã hội Việt Nam chia sẻ, và sau đó công văn xin cơ chế đặc thù đã được cấp trên phê duyệt, gần một trăm sổ hưu cũ được thu hồi và cấp lại sổ hưu mới. Việc làm này đã khiến cho Bảo hiểm xã hội thành phố Hải phòng ngỡ ngàng vì chưa có tiền lệ thu và cấp lại sổ hưu mới. Thử thách lớn nhất đã được vượt qua. Đến thử thách thứ hai, vì lãnh đạo Chi nhánh nóng vội cho người lao động nghỉ sớm so với quy định của Bộ nên họ yêu cầu bồi thường cho họ số tiền thu nhập bằng với người đi làm trong lúc đó họ đang nghỉ làm. Số tiền yêu cầu bồi thường lên đến hàng tỷ đồng. Song bằng uy tín cá nhân, tôi đã trực tiếp gặp CBCNV và thuyết phục cuối cùng họ đồng ý nhận ở tiền mức lương cơ bản. Tổng chi phí bồi thường chỉ còn khoảng 500 triệu đồng. Vụ việc kéo dài gần một năm mới được giải quyết triệt để.

Ngoài khó khăn sắp xếp bố trí nguồn nhân lực, một khó khăn nữa cũng phải kể đến là việc xác định giá trị doanh nghiệp. Mục tiêu đề ra là xác định đúng và đầy đủ, không để Nhà nước mất vốn khi chuyển sang đa sở hữu, Chi nhánh nào cũng muốn xác định giá trị thấp nhưng Lãnh đạo Công ty cùng với các đơn vị kiểm toán của Bộ Tài chính và Vụ Tài chính kế toán của Bộ đã kiên quyết trong việc này, đã xác định đúng giá trị thực tế.

Khó khăn tiếp theo là để xứng đáng với vai trò là Công ty mẹ, tại Văn phòng Công ty đã làm một cuộc cách mạng về mặt tổ chức nhằm trẻ hoá đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng nguồn lực để ngang tầm nhiệm vụ mới là Công ty mẹ. Sự sắp xếp đã đưa đến việc một số cán bộ dôi dư nảy sinh tư tưởng bất mãn và mất một năm sau mới bố trí được việc làm, giải quyết xong được bài toán về áp lực lao động tại Văn phòng Công ty mẹ.

Hôm nay nhìn lại giai đoạn ấy, chúng tôi thấy khi cổ phần hoá các công ty con, con thuyền Vietrans đã thực sự gặp phải cuồng phong và Vietrans Hải Phòng đã xảy ra địa chấn. Lúc đó, nếu người cầm lái con thuyền Vietrans không có đủ bản lĩnh để chèo chống và không có sự ủng hộ tích cực của Lãnh đạo Bộ Thương mại thì mục tiêu Công ty mẹ – Công ty con đến nay vẫn còn dang dở không đi đến được đích cuối cùng và thậm chí con thuyền Vietrans đã bị chìm đắm nơi biển khơi. Việc giải quyết được điểm nóng ở Vietrans Hải Phòng ngay từ bước đầu đã thể hiện được vai trò của Công ty mẹ đối với Công ty con. Lãnh đạo Bộ Thương mại và các vụ chức năng đánh giá cao quyết tâm của lãnh đạo Công ty nói chung và cá nhân tôi nói riêng. Những bài học kinh nghiệm có được từ Vietrans Hải Phòng đã giúp chúng tôi cổ phần hóa các chi nhánh còn lại một cách tốt đẹp. Qua việc cổ phần hóa chúng tôi rút ra bài học kinh nghiệm rằng Lãnh đạo luôn phải cập nhật thông tin, không được nóng vội, không được duy ý chí, phải hết sức mềm dẻo và linh hoạt, luôn kịp thời lĩnh hội ý kiến chỉ đạo của Bộ và điều cốt yếu mọi việc làm đều phải hướng tới bảo vệ quyền lợi của người lao động. Bài học quan trọng nữa là sự đoàn kết nội bộ, nhất thể hóa Bí thư Đảng ủy và Thủ trưởng cơ quan, tạo ra sự đồng thuận cao là nhân tố quan trọng giúp chúng tôi vượt qua những khó khăn thách thức.

Vietrans hôm nay đã trở thành Công ty mẹ – Công ty con, có bộ mặt mới và có sức cạnh tranh tầm quốc tế. Doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng đều hàng năm ở mức cao, thu nhập bình quân gần 7 triệu đồng/người/tháng. Đội ngũ cán bộ trẻ có trình độ chuyên môn vững vàng và giỏi ngoại ngữ, năng động sáng tạo là nhân tố quan trọng góp phần vào sự phát triển ổn định và bền vững của Vietrans.

Tới đây ngày 13/8, nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập, Công ty chúng tôi vinh dự được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất và cá nhân tôi được nhận Huân chương Lao động Hạng Nhì.

Tuy nhiên, trước mắt và trong tương lai, chúng tôi còn phải đối mặt với rất nhiều thách thức vì vậy, chúng tôi mong Lãnh đạo Bộ, Đảng uỷ Bộ, các Vụ chức năng và các bạn đồng nghiệp tiếp tục dành cho chúng tôi sự quan tâm giúp đỡ để con tàu Vietrans ngày một vững vàng vươn ra biển lớn.

Một lần nữa, cho phép tôi thay mặt toàn ngành Vietrans hôm nay xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đối với Đảng ủy Bộ Công Thương đã cho chúng tôi cơ hội để chia sẻ, để cám ơn.

Kính chúc Đại hội thành công tốt đẹp.